Het eerste kwartaal van 2026 is in stijl afgesloten. Jawel, want in het stadscentrum van Almere was er eind februari sprake van een samenscholingsverbod. Dat verbod was er, aangezien we dit jaar alleen al begonnen met vechtpartijen in het fastfoodrestaurant en een vechtpartij nabij het gemeentehuis. In dit tweeluik belicht de auteur van dit stuk beide kanten van het verhaal. Ook met een persoonlijke blik van de auteur. In dit stuk: de kant van de jeugd. In het bijzonder jeugd met (veel) minder dan zeven vinkjes.
In het begin van de Goede Week kwam het NRC met een stuk. Daarin werd benoemd hoe leerlingen van (onder andere) Het Baken werden geronseld voor criminele klusjes. De monitor, waarnaar de krant verwees, omvatte schokkende cijfers. Wat de meeste indicatoren voor criminaliteit betreft doet vaak meer dan 90% van andere gemeenten en wijken het beter dan de stad. Op leegstand doet Eindhoven het beter. En ja, Almere is jonger dan Eindhoven – het is logisch dat jonge criminelen hier aanweziger zijn.
Anekdotisch gedeelte
Veel nieuws zat er niet in het stuk van het NRC. Toch waren er zaken waar het oog van deze schrijver wel voor opviel. Eentje die hij anekdotisch en eentje die hij wetenschappelijk kan onderbouwen.
Eerst deze citaat: ‘Veel jongeren in Almere hebben het gevoel dat ze geen doel hebben in hun leven”, vertelt Blitz. Volgens hem spelen verveling en gebrek aan perspectief een grote rol. Dat herkent Lamyn Belgaroui, zorgcoördinator bij Stichting Moving Up. Evenals in andere steden met veel nieuwbouw ontbreken zogeheten third spaces: plekken voor jongeren om samen te komen, zoals sportvelden, poppodia of parken, zegt hij aan de telefoon.’
Daar hebben de heer Blitz en mevrouw Belgaroui gelijk in. De auteur van dit stuk is hier geboren. Hij kent de centra van Stad, Buiten en Haven op zijn duimpje. De auteur is braaf – hij heeft altijd VOG’s kunnen overleggen, is nimmer geschorst op school. Verwijderd al helemaal niet. De schrijver was als kind content met trapveldjes. En toch is de auteur niet echt te spreken over de voorzieningen in Almere. Het is immers triest dat in Leeuwarden, een stad met maar 95.000 (!) inwoners, je als cultuurliefhebber en student meer te beleven hebt, dan in een stad dat vermaledijde 9000 inwoners minder telt dan Eindhoven? En ten aanzien van derde plekken: ja, dan snap ik wel dat de jeugd naar de bieb gaat. Want de bieb is de enige publieke plek binnen in de centra waar je niets hoeft te betalen (en zelfs de computers vereisen, hoewel begrijpelijk, abonnementen).
Kijk: het is niet helemaal waar – sporten in Almere kan. Er zijn poppodia en parken te over. Maar dat is allemaal buiten en niet altijd even toegankelijk. Probeer maar buiten te sporten in de striemende regen of in de hitte. Voor binnensporten ben je soms een fortuin kwijt. En bovendien: het gaat om het moraal van het verhaal. Als zelfs deze brave auteur zich soms stierlijk verveelt in de Almeerse centra, hoe moet het dan met jongeren, die minder om zich hebben?
Wetenschappelijk bewijs
Daarbij komt ook nog bij, dat de vaak allochtone daders inderdaad te maken hebben met afstand tot werk en stage, om maar wat te noemen. Kun je je nog het onderzoek herinneren dat allochtone mbo’ers vaker last hebben van hun achternaam dan autochtone leerlingen? Of het feit dat er sowieso wordt gediscrimineerd op basis van etniciteit bij werving en selectie? En ja, allochtonen zijn oververtegenwoordigd in het strafrecht, zeker de jeugd. Dat bevestigde zelfs Justitie en Veiligheid aan de senaat in april 2021. Ook met alle oorzaken erbij kun je dit zeggen.
Zelfs ten aanzien van de derde ruimte is er ruimte voor wetenschappelijke onderbouwing. Amerikaans onderzoek bijvoorbeeld – waaruit blijkt dat derde ruimtes sociaal kapitaal en gemeenschapszin bevorderen. Of gewoon in Nederland – in bepaalde Utrechtse wijken, zoals dit SCP-onderzoek laat zien.
Warrig en langdradig verhaal?
Jazeker. Maar het punt is: de auteur heeft het wel te doen met de jonge stadsgenoten. Ze moeten volwassen worden met alle stimuli die de wereld hen biedt. Daarnaast heeft niet iedereen in Almere zeven vinkjes. En … om heel eerlijk te zijn: wit werk is ook niet altijd lucratief (en ethisch verantwoord). Want waarom zou je voor zes euro per uur vakken vullen bij een blauwe of gele grootgrutter, die je vooral aanneemt omdat je – cru gezegd – inwisselbaar en gedwee bent? Dan zijn die verleidingen in die zin wel degelijk aantrekken.
Uiteraard is er ook een rol voor de jeugd. Arendt zei het al: zelfs in de meest penibele situaties kun je andere keuzes maken. Desnoods doet een stadsbewoner dat met hulp van ouders, zijn school, zijn gelijkgestemden en het sociaal domein. Maar dat neemt niet weg dat er ook naar boven gewezen kan worden.