Er komen nog een paar recensies over de Cultuurdome, dat belooft de auteur plechtig. Komen ze niet in de eerste helft van 2026, dan komen zij wel in de tweede helft (vanaf juli). Zo vond de laatste najaarstentoonstelling in november en december vorig kalenderjaar plaats. De laatste tentoonstelling an sich werd vorige maand nog besloten. De sluiting van de broedplaats in Almere Buiten maakt de tongen los bij de auteur. Maar dat is niet het enige.
Het is dusdanig emotioneel, dat de schrijver zoekende is waar hij moet beginnen. Maar hij begint toch ergens. Met het feit dat deze broedplaats niet de eerste was die onder druk stond. In 2023 ging het ook om De Voetnoot en later ook om Art Loca en Saeckenborgh. Volgens kunstenaar en alumna Bridget Vogelvang was het in het verleden niet beter, met het beschermen van laagdrempelige cultuurtempels. ‘Andere steden hebben atelierbeleid’, zo zei ze, tegen het einde van Route 49 op 30 november jl. ‘Almere niet.’
De auteur heeft gevraagd hoe het zit met de pleidooien voor creatieve broedplaatsen. Muriël van der Wal, cultuurscout bij Cultuurfonds Almere, zei op diezelfde dag dat er ‘binnen het constructieve overleggen worden gevoerd’. Ook ten aanzien van de Cultuurdome heeft de auteur gevraagd naar de opstand ertegen. Op 11 april jl., de voorlaatste dag, stelde ik deze vraag aan Jeffrey Netten, die gastheer was. Netten stelde dat het pand sinds 2021 fungeerde als broedplaats. Het zou sowieso tijdelijk van aard zijn, maar door de aankoop van een projectontwikkelaar, zou het einde van de Middachtenlaan 21 als cultuurtempel fors versneld worden.
Vege tekens
Over de sluiting van de Cultuurdome, is niet alles helder. Vogelvang stelde dat in april de ontslagen geregeld zouden worden, de organisatie zou defungeren en het pand ontruimd zou worden. Netten stelde, dat het met de sloop snel kan gaan, maar dat het ook lang kon duren. De vraag is echter, of het nog een lang leven beschoren blijft. Voor aanvang van deze meivakantie sprak de auteur met Nancy Rijssel, directrice van Stichting Yalc. ‘Er zijn nu ook een aantal ex-huurders van de Cultuurdome in Saeckenborgh’, zo stelde zij. ‘Zoals Timo (Lavell, red.).’ De auteur kon niet alle huurders zien, maar zag dat Kasper Jongejan sowieso op de lijst stond bij de Spoordreef.
Een ‘culturele Natuurmonumenten, Hendrick de Keyser of National Trust’
Hoe het zit met de Cultuurdome, is onzeker, al is het wel duidelijk dat het met cultuurtempels in Almere wel en niet meevalt. Er zijn weliswaar veel theaters en zalen, en elk stadsdeel kent een vestiging van de stadsbibliotheek, maar het feit dat aanwezigheid van musea af en aan is en kunstenaars moeten wisselen van plek, is veelzeggend.
Je vraagt je af, wie het creatieve ecosysteem beheert. Bij sport heb je nog de sportservicebedrijven, Optisport en de gemeenten zelf, als het niet zelf gered kan worden (al redt niet elke zwembad het). Natuur is daar overduidelijk in: in Almere heb je Staatsbosbeheer, Stad en Natuur en ook elders in Flevoland de provinciale landschappen (de stichtingen Het Flevolandschap en Landschapsbeheer Flevoland). En natuurlijk … Vereniging Natuurmonumenten! De vereniging die juist is opgericht, om natuur als publiek goed te beschermen. Sterker nog, het feit dat het Naardermeer rondom 1904 een afvalstort zou worden van de Gemeente Amsterdam, was de reden om de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten op te richten. Daar kan menig treinreiziger en kon menig Vroege Vogels-redacteur de vruchten van plukken, tot nu toe.
Strijd in cultuur
Bij cultuur lijkt deze strijd ook gevoerd te worden. Zoals in Renkum (al heeft die een eigen stichting) en zelfs in de grote steden (nota bene in Groningen, Amsterdam en Den Haag). Van andere steden kan de auteur niet oordelen. Maar de auteur heeft ernstige twijfels over de bescherming van broedplaatsen. Hij werkt bij tijd en wijle bij een andere vereniging, Milieudefensie. En zag zichtbare acties, waarbij man en muis werd gemobiliseerd (waar hij zelfs getuige van was). De ‘overleggen’ met de gemeenten in cultuur steken af bij de zichtbare acties van de ecologisten.
Misschien heeft de cultuursector ook, naast lokale beheerders, ook een Natuurmonumenten (of Optisport, zo je wil) nodig.