Eergisteren overleed Paulien Cornelisse. De schrijfster, journaliste en cabaretière is dit seizoen nog in De Slimste Mens te zien. Eerder was al bekend dat haar theatervoorstellingen werden afgelast. Dit hield verband met de kanker (net als haar uiteindelijke overlijden), waar een oplettende kijker – een arts – Cornelisse op wees.
Deze auteur kende Cornelissen vooral van Wie is de Mol. Dat gebeurt wel vaker – mensen die De Slimste Mens niet wonnen, maar Wie is de Mol wel (en omgekeerd) – maar toen zag hij nog niet in dat de deelname aan de realityshow een gevolg was van haar faam. Ze begon in 1999 als cabaretière, en in 2000 als auteur dan wel journaliste.
Japans
Dat inzicht kwam pas later. Met een glimp van de reisserie Tokidoki, bijvoorbeeld. De grap was, dat Cornelisse eigenlijk de Japanse taal onderzocht. Ze had het over termen die heel erg inherent waren aan het Japans, en als vertrekpunt dienden voor een onderzoek naar hun cultuur. Zij wilde laten zien dat Japan niet zo vreemd was als mensen dachten.
Cornelisse was in de fascinatie best wel serieus, zo bleek uit het artikel van De Volkskrant uit september 2018. Ze stelde als kind op judo te hebben gezeten, en zelfs aan Japanse kunsttradities te doen (zoals hun boeken lezen en Japans houtsnijwerk natekenen). Maar ook blijkens de televisieserie: daarin belichtte ze hoe Japan soms nog niet geëmancipeerd was wat gendergelijkheid betreft, ondanks dat het best wel hoogopgeleid en welvarend was.
Nederlands
Bekendst was Cornelisse echter vooral van haar fascinaties rondom de Nederlandse taal. Niet zozeer grote taalverschuvingen, politiek of geschiedenissen – maar meer het alledaagse. Neem nou het boek ‘Taal is zeg maar echt mijn ding’, wat over misverstanden en ergernissen ging tussen mensen, eenmaal met elkaar in gesprek. Als een soort vlieg op de muur kon zij dat goed observeren. Bijvoorbeeld de vraag ‘Gaat het?’ Of: ‘Trek je van mij maar niets aan.’ Volgens het boek gaat het over hoe mensen nooit zeggen wat zij bedoelen, of dat een woord meerdere of onbekende betekenissen kan hebben.
Die taalvondsten ontdekte zij ook samen met Arjen Lubach, in De Wereld Draait Door. Maar ook zonder hem. En bij Lubach was ze er overigens om niet alleen over taal te praten. Al ging het in een van de laatste afleveringen bij de VPRO wel over ‘prima’ (wat zij nooit prima vond’. Maar ook over een cavia op kantoor. Ze zei over die cavia’s, dat ‘ze die van nature iets verwards hadden’ en als symbool voor verwardheid zouden staan. Ook de T-rex zou zij geschikt achten voor de computer.
Kanker
Maar helaas, was het geen cavia of tyrannosaurus die bij haar de dienst uitmaakte. Het was de kreeft, in de hoedanigheid van gezwellen of tumoren, waardoor zij ziek werd. Die ze ontdekte, dankzij een arts die op paarse plekken in haar hals wees. Het leek op en neer te gaan. Maar het ging neer. Zodoende definitief.
Pauline Cornelisse is er dus niet meer. Ze werd uiteindelijk 50 jaar.