Aan het prille begin van deze maand kondigde de NOS aan de vormgeving flink onder handen te nemen. Dat begon op 1 november bij het NOS Journaal, op 2 november bij NOS Sport en de overige titels van NOS Nieuws (waaronder het NOS Jeugdjournaal). Op termijn wordt de consistentie ook op het web doorgevoerd. Hoe het ook zij: deze auteur is min of meer te spreken over de omroep. 

Alleereerst is de vormgeving consistent. De oude vormgeving op tv stamde deels uit 2012. Het omvatte gradients en driedimensionale elementen. Tevens was de typografie op tv consequent wit, terwijl het op de socials consequent zwart was. Door het waar mogelijk gelijk te trekken, communiceert de omroep duidelijker dat zij als NOS de afzender is.

Vormgeving als wegwerpproduct

De taakomroep doet hiermee iets zeldzaams, wat je bij grote corporates nog steeds ziet, maar zelfs in het omroepbestel niet altijd en bij kleine ondernemers al helemaal amper: design consequent toepassen en vooral serieus nemen. Dusdanig serieus, dat er hele afdelingen in haar organogram voor ingericht zijn. Bij Sport, maar blijkbaar zelfs per programmatitel – zoals bij NOS Stories.

Dit staat in schril contrast tot wat zowel de Boekmanstichting als het UWV eerder signaleerden: dat het creatief opdrachtgeverschap kleiner en diffuser wordt. Talloze media (regionaal, landelijk en Vlaams) leverden anekdotisch bewijs over hoe AI-gegenereerde ontwerpen het straatbeeld vaker domineerden en domineren.

Kosten als vrijbrief

Dat is de weg van de minste weerstand. Naarmate je woon- en/of vestigingsplaats groter is, kun je er vaker vergif op innemen dat er zat tieners, twintigers én zelfs mensen met een afstand op het werkveld ook om niet of goedkoop eindverantwoordelijkheid voor de vormgeving van jouw organisatie kunnen nemen, als geld echt jouw issue is. Eén kleine AI-iteratie is nog tot daar aan toe, maar alles aan de grote techbazen overdragen is het begin van het einde van een ontwerptraditie.

Historische traditie

In die zin is het interessant dat hoofdredacteur Giselle van Cann zei dat de herziening van de vormgeving een in-house-operatie was. In 2005 wees de NOS nog een Brits vormgevingsbedrijf aan, om zowel het nieuwe logo als het ontwerp van de alle graphics in handen te laten nemen. In 2012 deed ze dat weer, maar dan met een Nederlands bedrijf. In die zin voelt het anachronistisch, maar dat is een publieke omroep sowieso. Een dergelijk bedrijf stamt uit de tijd van de creatieve sector van de 20e eeuw, van Willem de Kooning als reclametekenaar, van Franco-Belgische striptekenaars en Amerikaanse animatiestudio’s. Dan zou je, met de oog op omroepbezuiginigen én de Mediawet ook nog kunnen denken: het is te duur om het intern te doen. Maar nee, dat doet ze niet.

Deze auteur durft het gewoon te stellen: als Willem-Alexander in 2027 60 jaar wordt, zou hij op 23 april – de vrijdag voor Koningsdag – het misschien aan de omroep moeten uitkeren. Als signaal. En dan eventueel ook aan omroepverenigingen VPRO en KRO-NCRV, alsmede het Stedelijk Museum. 

Gewoon, omdat ze in AI-tijden vormgeving niet disrespecten.