In de verkiezingen van 29 oktober jl. is het niet gegaan over goed bestuur. De enige partij die dit thema consequent onder de aandacht bracht, is uit de Tweede Kamer verdwenen. Voor het ideaal an sich is het jammer: Nederland laat veel liggen t.a.v. goed bestuur, zo betoogt deze auteur. In dit stuk: de talkshows.
Voorbije maandag – 26 januari jl. – kondigden de aankomende coalitiepartijen een voortzetting van de door de kabinet-Schoof geïnitieerde bezuinigen op en hervorming van het publiek omroepbestel aan. Het gaat om banen en op titels. Maar tot die titels, behoren bar weinig talkshows. Als je er toch ergens op kunt bezuinigen, zijn het de vele praatprogramma’s die er zijn.
Niet omdat er zo weinig diversiteit is, dat de BN’ers op zijn, of dat er teveel van zijn. Alhoewel: het gebrek aan diversiteit is ook een probleem. Er is een narratief dominerend: het narratief van de witte, heteroseksuele man. En met name de kletspraat die uit die shows komt. Een oud-migratieminister (een vrouw, geen man, maar dat boeit niet) die doodleuk beweerde dat een wethouder uit Rijswijk ‘statushouders voorrang zou geven’. Fleur Agema, de vrouw zonder baan, die op basis van anekdotisch bewijs beweert dat er geen draagvlak is voor de NPO. Zelfs het fatsoenlijk weergeven van de visie van niet-rechtse partijen (buiten SP, GL-PvdA en D66) gebeurt moei-zaam!
Commerciële zenders gaan niet vrijuit
We moeten niet doen alsof de markt beter is. Er wordt al twee keer bij Talpa TV beweerd dat islamisering van Rotterdam (en Nederland) een probleem zou zijn. Op 23 oktober jl. bij ‘Het Debat van ‘Nederland’ en door Wierd Duk in de april jl. in Nieuws van de Dag. Terwijl hooguit 14 procent van de Rotterdammers islamitisch is, en 6 procent van de Nederlanders. Dat het omgekeerde waar is – Frans in de Maghreb, groei van fastfood in Turkije en relatieve acceptatie van westerse waarden – wil er bij Duk niet in gaan.
Maar goed: de ineens politiek gekleurde Talpa behoort tot de markt. En daar kun je nog zeggen; prima, journalistiek moet ook een verdienmodel hebben. Clicks horen er ook bij. Dat de publieke omroep ook op de populistische trein gaat, is gewoon niet meer te begrijpen. Zeker niet bij BNNVARA; Bart (en BNN zelf) hadden nooit de insteek om aan politieke profilering te doen. Wat je wel krijgt met de fusie met de VARA.
Ondermijning democratie
Er is echter een fundamenteler probleem, waar talkshows ook aan bijdragen. Door de asymmetrie aan geluiden, worden minderheidsgeluiden onvoldoende onder de aandacht gebracht. Tevens krijgt men geen realistisch beeld van politiek. Politiek bestaat niet alleen maar uit het vragenuurtje, de Tweede Kamerdebatten op woensdag en donderdag en verkiezingen. Het bestaat ook uit het kennen van beleid – in cultuur bijvoorbeeld: de Culturele Basisinfrastructuur, cultuurfondsen en de visie op de media. En kaas hebben gegeten van wetgeving (bvb, om weer in cultuur te blijven: de Wet op de monumentenzorg, de Wet op het specifiek cultuurbeleid en de Erfgoedwet). Alleen … beleid en wetgeving is saai, niet aantrekkelijk genoeg. Je moet vet veel lezen, en de juridische en beleidsmatige taal kennen. En: het mag niet van je eindredacteur en je werkgever, want het levert onvoldoende clicks op.
Begrijpelijk, maar kwalijk. Want als je alleen de soundbites weergeeft, gaan mensen denken dat dat politiek is. En daarop hun stem baseren. En krijgen we een Tweede Kamer die ongewenst is, en misschien zelfs ongewenste wetgeving. Vraag maar aan datzelfde kabinet-Schoof.