In de verkiezingen van 29 oktober jl. is het niet gegaan over goed bestuur. De enige partij die dit thema consequent onder de aandacht bracht, is uit de Tweede Kamer verdwenen. Voor het ideaal an sich is het jammer: Nederland laat veel liggen t.a.v. goed bestuur, zo betoogt deze auteur. In dit stuk: de woensdag als verkiezingsdag.
Het klinkt potsierlijk. Een vierde artikel over goed bestuur, en dan gaat de auteur het hebben over iets futiel lijkends als een verkiezingsdag. Alsof het landsbestuur geen grotere uitdagingen kent, zoals het niet kunnen toetsen aan de Grondwet. Die gedachte is begrijpelijk. Toch gaan commentaren over goed bestuur niet enkel over de grote veranderingen. Maar ook over de kleine. Juist over de kleine.
Woensdag verkiezingsdag
Al jaar en dag is Nederland opgegroeid met het idee dat verkiezingen op woensdag georganiseerd worden. Behalve bij het Europarlement, dan is het de donderdag. De woensdag is ingesteld om praktische en religieuze redenen. Men zou de vrijdag, de zaterdag en de zondag willen ontzien vanwege religie. De maandag zou men onhandig vinden, in verband met het werken in het weekend. Voorts zijn woensdagen voor scholen in, en leunend tegen het primair onderwijs de minst belastende dagen.
Dat zijn op het eerste gezicht logisch. Tegelijkertijd is de maatschappij fors veranderd. Nederland is, als een van de weinige landen in Europa en wereldwijd, fors geseculariseerd. Al sinds begin jaren 00 is de meerderheid van de bevolking onkerkelijk. Confessionelen (en moslims) die nog wel bezig zijn met hun geloof, gaan daarin minder ver in dan vroeger. Als zelfs de EO op zondag tv en radio maakt, en in Zeeland de straattaal even heilig is als liturgische taal, weet je hoe laat het is.
Primair onderwijs
Het andere argument, rekening houden met het primair onderwijs, is ook niet helemaal hout snijdend meer. Het aantal scholen met de woensdagmiddag als vrije dag is inmiddels gedaald tot 40 procent. Er zijn steeds meer scholen met een (variant op een) continurooster, wat dus ook inhoudt dat er op woensdagmiddag nog les is. En als die traditionele middag vrij zo belangrijk is: waarom zijn er dan geen verkiezingen op vrijdag? Dat is een geldige dag voor de Europarlementsverkiezingen in Nederland. Bovendien heeft een groeiend aantal werk op vrijdag vrij.
Het klinkt heel erg als muggenzifterij, en misschien is dat ook. Maar als Nederland – zeker in tijden van de taal van het recht – de verlichte waarden nog steeds wil dragen, dan hoort daar een goed functionerende democratie bij. Er is bij de jeugd kennis over de basics van de democratie, maar onvoldoende. Bij volwassenen is dat beter, maar uit onderzoek nog steeds suboptimaal. Die democratie mag niet beperkt zijn tot kantoortijd. Het moet niet aan burgers zijn om vrij te vragen, of om te kijken of er ergens op een schooldag gestemd kan worden. Dan kan het gerust naar een vrijdag of zaterdag verschoven worden. De vrijdag- en zaterdagavond hebben als voordeel dat kinderen makkelijk tot laat kunnen opblijven, en zodoende ook uitslagenavonden mee kunnen krijgen (NOS, let maar op).
En ja … misschien kan het op woensdag nog steeds. Maar doe het dan tot middernacht – wat dan voor iedereen kan. Het heeft dan ook iets symbolisch. Op 1 januari het nieuwe jaar vieren, op de donderdag in maart de nieuwe politieke werkelijkheid vieren. En dan toosten (of niet). Cheers!
(En met die vrijwilligers, daarmee komt het goed. Als we voor een feestje bergen kunnen verzetten, dan kan het voor het hart van de democratie ook).