Een auteur die voor werk schoonmaker is? En als een van de locaties Neude van Bibliotheek Utrecht heeft? En ineens erachter kwam dat je bij de bibliotheek aldaar je ongepubliceerde boek uit kint brengen? Het zou bijna de auteur van dit artikel kunnen wezen. Maar dat is niet zo.
In de documentaireserie DOCS van NTR en VPRO ging in de aflevering ‘Een boek op de plank’ Geert de Vlieger in gesprek met mensen die hun verhaal gepubliceerd wilden zien worden. In het begin van de documentaire ging het over een persoon die zelfs de stap naar het uitgeven heeft gemaakt. Maar toch meerdere afwijzingen van het boek heeft ontvangen.
De meeste verhalen betroffen persoonlijke verhalen. Zoals een man – Marokkaan, die in 2000 naar Nederland kwam en eind veertig was – zoals in het kopje. Weer een ander persoon raakte gebrouilleerd met zijn familie, en wilde dat ook in de roman verwerken. Die wilde het (leren) omarmen van eigenaarschap delen met zijn lezer.
Barrière
De grootste barrière die deze schrijvers meemaakten, was de selectie van de uitgeverijen. Eerder in de uitzending ging het over dat bijna 100 procent – 97 tot 99 procent – van de verhalen werd afgewezen. Nou hebben de schrijvers uit de aflevering – voor zover wij weten – zich vooral op het schrijfproces gestort.
De auteur van dit artikel, die in 2024 wél debuteerde, herkende bevestiging. Om deze redenen bracht hij zijn eerste verhaal – De Speciale Mythische Operatie – uit bij een zelfpublicatieplatform (dat was na het weigeren door een eerdere uitgeverij). Je moet nagaan dat de auteur met 7,5 jaar tertiair creatief onderwijs (!) wel weet van vormgeving, welke cultuurinstellingen er zijn en hoe je moet netwerken. De auteur heeft zelfs exemplaren naar de nationale bibliotheken van Nederland en België gestuurd, zijn boek in één fysieke boekhandel (Bruna in Almere) en alle digitale boekhandels en in de online bibliotheek weten te krijgen. Het ging zelfs zodanig ver, dat de auteur er crowdfunding (met fondsen van de provincie en Cultuurfonds Almere) voor heeft ontvangen.
Uiteindelijk heeft de auteur maar 30 exemplaren weten te verkopen, na ongeveer een jaar moeite doen.
Teken van scheef systeem
In april 2026 stelde de auteur dan ook dat dit alles een teken is van een scheef systeem. Hij stelde dat een boek te berde brengen voor een breder publiek al dan niet wegens de insitutionele barrières te moeilijk is. Vermoedelijk speelt een rol, dat het een volledig commerciële aangelegenheid is. De markt zou, volgens hem, optimaliseren voor bereik. Boeken die passen in dat plaatje krijgen gegarandeerd plek in de grote boekenwinkels en, al is dat zelfs niet meer gegarandeerd, de media. Het argument dat ‘niet iedereen recht heeft op een literaire carrière’, zou volgens deze auteur moeilijk opgaan – aangezien de media en zeker de sport zowel marktgebonden als niet-marktgebonden infrastructuur kent.
Kanttekening
Dat gesteld hebbende, is zelfs een plek bij de standaarduitgeverijen geen garantie voor publiciteit, laat staan inkomsten. Wijlen Sjoerd Kuyper, bekend als broer van Hans en auteur van Het zakmes, haalde in de Annie M.G. Schmidt-lezing van 2009 meerdere momenten aan waarop hij merkte dat de aandacht voor jeugdliteratuur verslapte. Hij ging zelfs terug naar 1998, toen hij al opmerkte dat de aandacht voor de schrijvers vele malen lager werd. Nou is één bron geen bron, maar het feit dat er voor de verminderde aandacht voor jeugdliteratuur zelfs een eigen podcast moet komen – De Grote Vriendelijke Podcast – is veelzeggend. Zeker als Het Klokhuis en het NOS Jeugdjournaal (incidenteel) wel aandacht aan jeugdliteratuur besteden, maar voor de doelgroep boven de 12 dergelijke infrastructuur amper bestaat (Club Lees van de VPRO daargelaten).
Zou het kunnen zijn, het auteurschap alleen door (ijdele) hoop of het bloedfanatiek ondernemen heel goed mogelijk is om al dan niet semiprofessioneel te doen? Dat antwoord laat deze auteur in het midden. Spoiler alert: de auteurs uit de DOCS-afleveringen hebben dat niet gedaan. Geert de Vlieger, producent van de podcast, destijds muzikant, wel.